پایگاه خبری تحلیلی راهبرد رسانه صحت خبر بهتر از سرعت خبر
در ابتدای اختتامیه پنجمین جشنواره مطبوعات، خبرگزاری ها و پایگاه های خبری آذربایجان شرقی، از حبیب حسینقلی زاده از تلاشگران اورژانس تبریز در حوزه رسانه، رنجبر مدیر روابط عمومی بیمارستان امام رضا(ع) تبریز و سرهنگ محمودی، رئیس پلیس فتای استان که در زمینه کرونا با رسانهها همکاری داشتند، به صورت ویژه تقدیر شد.
در بخش تیتر این جشنواره، با توجه به این که هیچ کدام از آثار حائز کسب رتبه نخست نبودند، وحید حاج سعیدی با تیتر «سفر بی سلامت»، رتبه دوم، سیده مریم زعفرانچیلر با تیتر «ظرفیت تکمیل است لطفاً کرونا نگیرید»، رتبه سوم و مینا بازگشا با تیتر «رقص مرگ لامبدا» به عنوان تیتر شایسته تقدیر انتخاب شدند.
در بخش مقاله، سرمقاله و یاداشت پنجمین جشنواره مطبوعات آذربایجان شرقی نیز، سویل محدث با اثر «التیام دنیای در هم شکسته» رتبه نخست، زهرا رشیدی با «رسانهها، خاک خورده دوران کرونا» رتبه دوم، ساسان نیکرفتار با «آمار فوتیهای آذربایجان شرقی بیش از دو برابر متوسط جهانی است» رتبه سوم و حمیده بردباری با اثر «آوار شایعه بر سر آرامش جامعه» مقام شایسته تقدیر را کسب کرد.
در بخش مصاحبه و گفتوگو نیز با توجه به این که هیچ کدام از آثار حائز کسب رتبه نخست نبودند، قمر طالبی با اثر «بیرقدار مهربانی در کوچههای پلکانی تبریز» رتبه دوم و ساناز شهابی با «کرونا مردم را هم کتاب خوان نکرد»، رتبه سوم را کسب کرد.
در بخش گزارش، آناهیتا رحیمی با اثر «افزایش سفر به دنیای ابدی» به عنوان اثر نخست، امین عرب زاده با «از پایگاه اورژانس تا بهشت با آمبولانس» به عنوان اثر دوم، فائزه قرهپور با اثر «وقتی پای واکسن کرونا به چادرهای عشایر میرسد» به عنوان اثر سومرو سحر مغفرت با اثر «پرستارانی که چشم بر آسودگی نبستند» و محمدرضا علی اشرفی با اثر «عروسی زیر زمینی در شرایط قرمز کرونایی» به عنوان دو اثر شایسته تقدیر انتخاب شدند.
در بخش تک عکس و گزارش تصویری مینا نوعی با اثر «مراقبتهای ویژه» رتبه نخست، سید متین هاشمی با اثر «دو تک عکس» به عنوان نفر دوم، سمیه فرضی با عنوان «کرکره های پایین» به عنوان نفر سوم و مسعود سپهرینیا با عنوان «آلام بازماندگان متوفیان کرونایی استان» به عنوان اثر شایسته تقدیر انتخاب شدند.
در نهایت در بخش چند رسانهای، مهرداد خوشکار مقدم با اثر «تدفین متوفیان کرونایی» به عنوان نفر اول، فرهاد رحیم قراملکی با اثر «کرونا در حصار پروتکلها» به عنوان نفر دوم، اعظم قربانی و عاطفه یاریان با اثر «دنیای خسته» و «داروی کرونا کشف شد» به عنوان نفر سوم و سعید ایزدی خسروشاهی با اثر «اینفوگرافی نکات کرونایی» به عنوان اثر شایسته تقدیر انتخاب شد.
مدیرعامل خانه مطبوعات و دبیر اجرایی پنجمین جشنواره مطبوعات آذربایجان شرقی در آیین اختتامیه آن گفت: اصحاب رسانه استان از بدو شیوع کرونا در صحنه حاضر بودهاند و در عرصههای مختلف حتی در حساسترین برهههای یک و نیم سال گذشته، نقش ارزندهای در جهتدهی درست به افکار عمومی و حساسسازی جامعه نسبت به خطر این ویروس منحوس داشتهاند.
مرتضی شفیعی افزود: از این رو خانه مطبوعات و رسانههای استان بر خود لازم دید که سال گذشته با تشکیل شورای سیاستگذاری، جشنوارهای را با عنوان «تب ریز» با محوریت کرونا برگزار کند که با استقبال گسترده اصحاب رسانه مواجه و همین امر موجب شد که امسال هم جشنوارهای با این موضوع تدارک ببینیم اما با این تفاوت که عنوان خود پنجمین دوره جشنواره مطبوعات با محوریت کرونا انتخاب شد.
وی اظهار کرد: متاسفانه برخی از نهادهای فرهنگی استان به رغم داشتن بودجههای چندین برابری نسبت به اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی، نه تنها همراه مطبوعات استان نبودند که گاه شاهد بودیم دست انداز مسیر آگاهی بخشی رسانههای استان هم میشدند.
دبیر اجرایی پنجمین جشنواره مطبوعات استان در خصوص عملکرد خانه مطبوعات در دوران شیوع کرونا گفت: خانه مطبوعات طی یک و نیم سال گذشته با وجود شیوع ویروس کرونا برنامههای خود را تعطیل نکرده و متناسب با شرایط پیش رفتهاست.
وی اضافه کرد: دورههای آموزشی ما در این مدت به صورت مجازی پیگیری شده و با استقبال اهالی رسانه استان همراه بودهاست.
محمد عزیزی راد، رئیس هیات مدیره خانه مطبوعات آذربایجان شرقی و دبیر علمی پنجمین جشنواره مطبوعات استان تیز بیانیه هیئت های داوران این جشنواره را به شرح زیر قرائت کرد:
الف: بیانیه هیات داوران بخش خبر
به نام زیبای مطلق
پرونده پنجمین جشنواره مطبوعات و رسانههای آذربایجان شرقی را در شرایطی میبندیم که هیچگاه باور نداشتیم که روزی روزگاری جشنواره متداول موضوع محور رسانهها، با محوریت “ویروس، بیماری و مرگ” باشد. از این بابت بسیار متاسفیم. اما بشر به امید زنده است، امیدواریم با از بین رفتن ویروس کرونا و تجدید امید و حیات در جامعه جشنواره بعدی با محوریت انرژیهای خوب، روزهای نیک، سرافرازی، خنده و شادی همراه باشد. اما نوید میدهیم که این رویداد، بارقههای امید برای پیمودن مسئولیت خطیر نزد همکاران رسانهای را نمایان ساخته است. چرا که مطابق اصول بین المللی اخلاق حرفهای روزنامهنگاری، “مسئولیت اجتماعی روزنامهنگاری را ملزم می سازد که تحت هر شرایطی همسو با وجدان اخلاقی خود عمل کند.”
به هر صورت با این اعتقاد که جشنواره مطبوعات رویداد مبارکی است که ثمر آن علاوه بر افزایش سطح کیفی رسانهها، سبب بالا رفتن سعه صدر و فرهنگسازی در جامعه و همچنین بالا رفتن حوصله و نقد پذیری مسئولین میشود، گزارش داوری و بیانیه نهایی را به شرح ذیل به استحضار میرساند.
هیئت داوران پنجمین جشنواره مطبوعات و رسانههای آذربایجان شرقی پس از بررسی آثار راه یافته به مرحله نهایی معتقد است که سطح کمی و کیفی آثار در برخی بخشهای قابل توجه است و برای بعضی بخشها نیز پیشنهاداتی دارد.
هیئت داوران از مجموع ۶۱۴ اثر ارسالی همکاران رسانهای، تعدادی از آثار را به دلیل غیر مرتبط بودن با موضوع جشنواره و همچنین ارسال تعدادی از آنها از سایر استانهای کشور عزیزمان حذف نموده و پس از غربالگری اولیه در چهار بخش «یادداشت، مصاحبه، گفتوگو و گزارش» را برای داوری نهایی انتخاب نموده است. در این خصوص ذکر موارد ذیل ضروری به نظر میرسد:
۱. بخش یادداشت و سرمقاله: بررسی آثار ارسالی نشان میدهد که برخلاف دورههای قبل شاهد رشد کمّی قابل ملاحظه در این بخش هستیم. این که رسانههای ما یادداشت نویس حرفهای داشته باشند، بسیار قابل تامل است. یادداشت و سرمقاله مانیفست یک رسانه را نشان میدهد اما متاسفانه اکثریت یادداشتهای ارسالی فاقد چارچوب اصلی و استاندارد بوده و در بسیاری از اوقات ذکر بدیهیات اجتماعی و نقل سخنان دیگران را همراه داشت تا تراوشات ذهنی و قلمی گفتمانهای نویسنده. نویسنده یادداشت باید توجه داشته باشد که او در نوشتهاش میخواهد سوژهای را نقد، تحسین، کشف و یا بررسی کند و نکات مثبت و منفی آن را گفته و پیشنهاداتش را بنویسد. نقد اجتماعی با نق زدنهای معمولی که هر روز در محافل عمومی میشنویم فرق دارد و نویسنده ماهر باید خود را از دایره عوام نویسی و نگاه کوچه بازاری برهاند و ریلگذاری رسانه اجتماعی را انجام دهد.
۲. در بخش گزارش، شاهد اتفاقات مبارکی در سطح رسانههای استانی هستیم. اکثریت گزارشات ارسالی چه از نظر کمّی و چه از نظر کیفی در سطح استانداردی بوده و به خوبی این واقعیت را آشکار کرد که آموزشهای چند ساله خانه مطبوعات و بهرهگیری از اساتید مجرب میتواند ظرفیت و پتانسیل جوانان مستعد استان را شکوفا کند. نزدیکی کیفیت بالای بسیاری از آثار ارسالی، قضاوت این بخش را بسیار سخت کرده بود اما با این حال ممارست و رقابت همکاران گزارشنویس به ویژه در بحث انتخاب سوژه و سوژه پروری ستودنی است.
۳. در بخش تیتر اکثریت آثار ارسالی از حد استاندارد پایین بودند و حتی اصول و قواعد تیترنویسی نظیر استقلال تیتر نسبت به متن، ترغیب کنندگی، وجهه خبری، پرهیز از شعار و غلو، کوتاهی و … مراعات نشده بود و از این منظر هیئت داوران، نگرانی خود را اعلام میدارد چرا که اگر تیتر به عنوان ویترین اصلی یک اثر نتواند مخاطب را به خود جلب کند، بهرهگیری از هر یادداشت، گزارش و مصاحبه بی ثمر خواهد بود. و از این رو همکاران رسانهای را به تمرین مستمر و مطالعه در خصوص تیتر زنی توصیه میکند.
۴. در بخش گفتوگو و مصاحبه متاسفانه علاوه بر اینکه تعداد کمّی آثار ارسالی باعث یاس و نگرانی است، در عین حال افت کیفی و پوشش سوژههای کلیشهای و رپرتاژ جای گفتوگوهای چالشی و به اصطلاح پینگ پنگی را گرفته است. اینکه مصاحبهکننده صرفاً جملهای را بیان کرده و در آخر جمله علامت سوال بگذارد، مصاحبه نیست! مصاحبهگر علاوه بر مطالعه و اشرافیت در موضوع مصاحبه باید با تبحر خاص مصاحبهشونده را در طول مصاحبه با چالش مواجه سازد. به عقیده هیئت داوران، خلاء بزرگ مصاحبههای رسانههای استانی به حاشیه رانده شدن مصاحبه های چالشی و روشنگرانه و جایگزین شدن مصاحبههای سفارشی و فرمالیته است.
پیشنهادات:
الف_ در تمامی آثار ارسالی ضعف نگارش املایی و انشایی به حد وفور وجود داشت. اگر چه به لحاظ شرایط اقتصادی، جای مصحح و ویراستار در رسانههای ما خالی است، اما یک فعال رسانهای باید حداقلهای نوشتن صحیح را بداند. از این رو از خانه مطبوعات به عنوان متولی آموزش خبرنگاری درخواست میشود تا با جدیت نسبت به برگزاری دورههای ویراستاری اقدام کند.
ب_ هیئت داوران به همه همکاران رسانهای توصیه می کند که از طولانی نویسی و به کارگیری واژگان و جملات غیرضروری اجتناب کند. گزارش نویسی به سبک کتابخانهای و گرتهبرداری از جملات طولانی نویسندگان و نظریهپردازان مختلف مقولهای نازل در نگارش رسانهای است و از سویی در گزارش نویسی امروزی که به سبک های نرم نویسی از نوع کوله پشتی، موبایلی، ساندویچ و … پیش میرود، جایی ندارد.
ج_ بیگمان بر داوریهای ما هم می شود نقد روا داشت، اما تلاش ما این بوده که تا جای امکان درست و منطبق با اصول حرفهای داوری کنیم. کوشیدیم به دور از حب و بغضها، در مدار منطق و عدالت حرکت کنیم تا آنچه میماند دستکم نکتههایی برای حرکت در نقشه آینده روزنامهنگاری این مرز و بوم باشد.
در پایان از همه ارسال کنندگان آثار تشکر کرده و به برندگان تبریک میگوئیم و بر این باوریم که عدم برنده شدن برخی از همکاران به معنای نازل بودن آثار آنها نیست، بلکه ناشی از محدودیت در انتخاب نفرات برتر بوده است.
ب: بیانیه هیات داوران بخش تولیدات چند رسانه ای پنحمین جشنواره مطبوعات آذربایجان شرقی
بررسی آثار رسیده این بخش از جشنواره موید این نکته بنیادین است، که فعالان عرصه رسانه ای همانند همه روزهای دشوار این سرزمین در قاموس پر فراز و نشیبش همراه، همدل و همدرد مخاطبان، به یک حس مشترک مقدس دست یافته اند، تا با هر آنچه که در دست دارند، با انعکاس واقعیات مرحمی بر دل آلام بی شمار مردم باشند، بی تردید این تلاش ستودنی است، اما بر اساس رویه رسالت داوری، لازم است مواردی را متذکر شویم.
همچون همیشه عنصر سرعت، شتاب و عجله در مسیر تولید آثار کاملا مشهود بود، همین امر راه را بر عنصر خلاقیت بسته بود و به ندرت با آثاری که پشتوانه فکری و ابداعی و هنری دارند، مواجه بودیم.
استفاده از قالب های آماده و طرح های گاها نخ نما در برخی بخش ها فاصله ای معنا دار با تولید آثار فاخر ایجاد کرده بود، هر چند می دانیم عدم تامین منابع مالی متناسب تولید این آثار از دلایل اصلی این معضل است، اما انتظار می رود هنرمندان و خبرنگاران این عرصه حداقل برای چنین رویدادهای فرخنده ای، آثار بدیعتر و اصیل تر تولید می کردند.
ارسال آثار غیر مرتبط با موضوع جشنواره اندکی تامل برانگیز است، چراکه برخی فعالان رسانه ای بدون مطالعه فراخوان جشنواره، آثاری را خارج از قواعد و قوانین تعریف شده ارسال کرده بودند که گاه علیرغم شایستگی، به مرحله داوری راه نیافتند.
نکته پایانی، سپاس و تقدیر عمیق هیات داوران از همت والا و اندیشه پویای فعالان عرصه چند رسانه ای استان است که همچنان با همت بلند مردانش با تمامی کاستی ها و کوتاهی ها و نامهربانی ها، قامت استوار کرده اند و چراغ این وادی خطیر را روشن نگه داشته اند.
ج: بیانیه هیات داوران بخش عکس
به استحضار می رساند از مجموع ۳۶ مجموع عکس و تک عکس رسیده به دبیرخانه جشنواره از ۱۶ عکاس، در مرحله نخست داوری سه گزارش تصویری و هفت تک عکس انتخاب و در نهایت از بین آنها نیز ۲ گزارش تصویری و چهار تک عکس حایز رتبه های برتر شدند.
داوران پنجمین جشنواره مطبوعات استان آذربایجان شرقی
الف: داوران بخش خبر: محمد عزیزی راد، محمد امین خوشنیت، پیمان پاکزاد،فرهاد باغشمال
ب: داوران بخش چند رسانه ای و عکس: غلامعلی طاهری فر، بهزاد پروین قدس، حسین صدری، علی حامد حق دوست
