پایگاه خبری تحلیلی راهبرد رسانه صحت خبر بهتر از سرعت خبر
خداوند اسراف کنندگان را دوست ندارد
اسراف در زندگی مردم جهان یکی از مؤلفه های ممنوعه جدی و خط قرمز برای گذران امور زندگی است و در کشورهای پیشرفته تا حدودی این مقوله جا افتاده است.
راهبرد رسانه / وحید ارضی/ در زندگی روزمره انسانها در کره خاکی یکی از دغدغههای اصلی مردم مقابله با اسراف می باشد و از بدو اسلام نیز در قرآن کریم بارها برای اجتناب و دوری از اسراف تاکید شده وعلاوه برآن پیامبراکرم(ص) و امامان معصوم و بزرگان دین نیز تاکید زیادی برای دوری از اسراف داشته اند.
کلمه اسراف که یک کلمه عربی است، از واژه « س ر ف» گرفته شده و به معنای « تجاوز کردن و از حد گذشتن در هر کاری که انسان انجام می دهد» می باشد. اسراف علاوه بر سوء مصرف در موارد مثبت مانند انفاق کردن نیز استعمال می شود ولی در کل معنای اصطلاحی اسراف صرفا در موارد سوء مصرف و تجاوز بیش از حد در هر چیزی استعمال می شود.
امروزه متاسفانه در جامعه ما اسرافهایی صورت میگیرد که واقعا خیلی دردآور و خجالت آور است. در تمامی مراسم مذهبی، خصوصی، انتخابات، سمینارها، جشن، عزا، برنامههای مختلف اداری، جشنوارهها ووو در نحوه توزیع غذا و احسان و غیره صدها تن غذا و مواد خوراکی، کاغذ، مواد یکبار مصرف، میوه، بنر، سازه و غیره حیف و میل می شود و با اینکه در سالهای اخیر فرهنگ سازی بیشتری روی این مساله صورت گرفته است ولی بازهم در خیلی از برنامه ها بازهم به علت عدم مدیریت و بی سلیقهگی اسراف های بزرگ و نابخشودنی زیادی صورت می گیرد.
در بعد خصوصی نیز در خانهها و خانواده ها با اینکه توصیه میشود ولی بازهم در مصرف گاز، برق به خصوص آب اسراف صورت میگیرد و عمده ترین دلیل موضوع اسراف عدم فرهنگ سازی در جامعه بخصوص مدارس و خانواده هاست.
هنگامی که انسان در محیط خانواده میانه روی را یاد نگیرد و در عوض اسراف گرایی را ببیند خود نیز در زندگی دچار اسراف میشود و این امر برای او عادی جلوه می کند. در سطح اجتماع زمانی که الگوهای اجتماعی و مدیران و مسئولان به مصرف گرایی مبتلا هستند خواه نا خواه افراد آن جامعه نیز به تقلید از آنان دچار اسراف می شوند.
زمانی که در جامعه ای آموزش های صحیح و درست الگوی مصرف تبیین نشود آن جامعه به سمت مصرف گرایی می رود. این مسئله ناشی از فقر فرهنگ منجربه نابودی آن اجتماع می شود.
اسراف یک عیب ملی ماست
مقام معظم رهبری در مورد اسراف بیانات زیادی دارند و همیشه در صحبتهایشان به این نکته مهم اشاره می کنند که در یکی از خطبههای خود در عید فطرسال 1386 فرموده اند:
«ما مردم مسرفی هستیم؛ ما اسراف میکنیم؛ اسراف در آب، اسراف در نان، اسراف در وسائل گوناگون و تنقلات، اسراف در بنزین. کشوری که تولیدکنندهی نفت است، واردکنندهی فرآوردهی نفت- بنزین- است! این تعجبآور نیست؟! هر سال میلیاردها بدهیم بنزین وارد کنیم یا چیزهای دیگری وارد کنیم برای اینکه بخشی از جمعیت و ملت ما دلشان میخواهد ریختوپاش کنند! این درست است؟! ما ملت، به عنوان یک عیب ملی به این نگاه کنیم. اسراف بد است؛ حتی در انفاق راه خدا هم میگویند. خدای متعال در قرآن به پیغمبرش میفرماید: «لا تجعل یدک مغلوله الی عنقک و لا تبسطها کل البسط»؛ در انفاق برای خدا هم اینجوری عمل کن. افراط و تفریط نکنید. میانهروی؛ میانهروی در خرج کردن. این را باید ما به صورت یک فرهنگ ملی در بیاوریم. قرآن میفرماید: «و الذین اذا انفقوا»؛ کسانی که وقتی میخواهند خرج کنند، «لم یسرفوا و لم یقتروا»؛ نه اسراف میکنند- زیادهروی میکنند- نه تنگ میگیرند و با فشار بر خودشان، زندگی میکنند؛ نه، اسلام این را هم توصیه نمیکند.»
رهبر انقلاب همانطور که اشاره شد در برنامه های متعددی به موضوع مهم اسراف اشاره داشته اند و حتی به مسئولان نیز توصیه کرده اند که موضوع باید جدی گرفته شود و در عید نوروز سال 1388 در بارگاه ملکوتی ثامن الحجج فرموده اند:
«مسئولان موظفند. اسراف فقط در زمینهی فردی نیست؛ در سطح ملی هم اسراف میشود. همین برق و انرژی که گفتیم اسراف میشود، بخش مهمی از این اسراف در اختیار مردم نیست؛ در اختیار مسئولین کشور است. این شبکههای ارتباطاتی، شبکههای انتقال برق، سیمهای برق، اینها وقتی فرسوده بشود، برق هدر میرود. برق را تولید کنیم، بعد با این شبکهی فرسوده آن را هدر بدهیم، که بخش مهمی هدر میرود. یا شبکههای انتقال آب اگر فرسوده باشد، آب هدر میرود. اینها اسرافهای ملی است؛ در سطح ملی است؛ مسئولین آن، مسئولین کشورند. اسراف در سطح سازمان هم اتفاق میافتد. رؤسای سازمانهای گوناگون مصرف شخصی نمیکنند، اما مصرف بیرویّه در مورد سازمان خودشان اتفاق میافتد؛ تجملات اداره، اتاق کار، تزئیناتش، سفرهای بیهوده، مبلمانهای گوناگون؛ باید با مراقبت و نظارت از این کارها جلوگیری کرد. هم در سطح دولت، هم در سطح آحاد مردم، هم در سطح سازمانها بایستی نگاه عیبجویانهی به اسراف وجود داشته باشد. همان طور که عرض کردیم، با حرف هم تمام نمیشود؛ باید برنامهریزی کنند.»
نتیجه گیری
در موضوع اسراف باید کشورهای پیشرفته ای مثل ژاپن، آلمان را الگو قراردهیم. برای نمونه کشورعزیزمان ایران از منابع انرژی زیادی برخوردار است و برای اینکه مردم از انرژی گاز استفاده نمایند در سی و اندی سال اخیر همه جای کشور لوله گذاری شده و گاز طبیعی در شریان های گاز 24 ساعته در جریان است و حتی به دورافتادهترین روستا نیز گازکشی انجام شده است.
اگر به اصل موضوع نگاه کنیم در ژاپن هیچ کدام از خانهها گاز ندارند و از انرژی برق استفاده شده است و برنامه ریزی برای تولید برق به شکلی است که هم از سوختهای طبیعی و هم از انرژی خورشیدی، بادی و غیره استفاده می شود و مردم نیز به هیچ وجه انرژی برق را هدر نمیدهند و فضایی برای هدر دادن وجود ندارد. این مثال برای آن آورده شد که میشد در کشور ما نیز به جای گاز کشی، چندین نیروگاه پیشرفته برق در شهرها ایجاد شود و از آنجاییکه تمامی نقاط کشور از نعمت برق برخوردار است نیازی نبود دوباره گاز کشی انجام شود واز هزینه های هنگفتی که برای گاز کشی استفاده شده است جلوگیری شده و انرژی گاز نیز برای سوخت همین نیروگاهها مصرف شده و تاثیر آن نیز علاوه بر صرفه جویی در انرژی در آلودگی هوا نیز نقش مهمی داشت.
در آخر اینکه مقوله اسراف هم فردی است هم عمومی. در کشور باید دست اندرکاران و مقامات و مدیران متخصص باید به گونه ای کشور را اداره کنند که فضایی برای اسراف وجود نداشته باشد و خداوند نیز در سوره اعراف و آیه معروفی که همه به اتفاق معنای آن را میدانیم، فرموده است: کُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا یُحِبُّ الْمُسْرِفِینَ….
