پایگاه خبری تحلیلی راهبرد رسانه صحت خبر بهتر از سرعت خبر
گازکشی به مجموعه تاریخی بازار بزرگ و جهانی تبریز همانند بمب ساعتی عمل خواهد کرد.
تاریخ، میراث فرهنگی و آثار باستانی منطقه آذربایجان به قدری غنی و مهم است که دانشمندان و مشاهیر بزرگ جهان درسفرنامه ها کاملا به آن پرداخته و بر اهمیت آن تاکید کرده اند.
راهبرد رسانه – وحید ارضی – تاریخ غنی توام با آثار باستانی و معماری شکوهمند آذربایجان و تبریز از قدیم الایام شهرت جهانی داشته و سفرنامه نویسان بزرگی چون حسن بن نصوح، مارکوپولو، ناصرخسرو، حمدالله مستوفی، اولیای چلبی، اوت بنتان، ژان شاردن، آدولف اشتیلر، اوژن فلاندن، آبراهام جکسن، دکتر فووریه و خیلی از جهانگردان داخلی و خارجی دیگری به نیکی از شهر تبریز و آثارمعماری ، فرهنگ و شکوه آن یاد کرده اند.
در طول سالیان اخیر، آثار تاریخی تبریز و حتی آذربایجان بلایای زیادی به خود دیده اند. بلاهای طبیعی مانند سیل و زلزله، بلاهای انسانی مانند جنگ، تخریب و آتش سوزی و گاها بلاهای سهوی و بعضا عمدی و بی اهمیتی موضوع دامنگیر میراث تاریخی و فرهنگی و آثار کهن کلانشهر تبریز شده اند. از آتش سوزی شمس العماره، تخریب میدان نصیریه یا حسن پادشاه گرفته تا نصف کردن مسجد بزرگ صاحب الامر، تخریب کاخ ها و مجموعه زیبا و تاریخی باغشمال به بهانه استادیوم سازی، تخریب بیش از بیست درصد بازار تاریخی تبریز به بهانه راه گشایی (شوشه گرخانا، کره نی خانا، رهلی بازار)، تخریب میدان مشق وشهربانی قدیم، تخریب اولین خیابان کشور(کهنه خیاوان)، تخریب اطراف گؤی مچید به بهانه پاساژ سازی، تخریب قسمت عمده از مجموعه ارک علیشاه و تالار بی نظیر شیرخورشید ارک به همراه بالاباغ و کتابخانه ملی تبریز، تخریب مجموعه شام غازان، و غیره و در کنار این ها بی اهمیتی و کم توجهی به آثار تاریخی مانند ربع رشیدی، مقبره الشعرا، خانه کلانتر و ده ها خانه تاریخی و حمام های دوره قاجاری و غیره موضوعی است که دل هر انسان فرهیخته ای را به درد می آورد.
البته نباید از تلاش سازمان ها و ارگانهایی مانند میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و یا شهرداری های مناطق مختلف تبریز و سازمان حج و اوقاف و یا اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی غافل شد. چراکه در طول همین دو دهه اخیر شاهد تلاش های گسترده ای از سازمان ها و اداره کل های نامبرده برای احیا آثار تخریب و یا فراموش شده انجام یافته است که به نیکی یاد کردن از تلاش عزیزان خالی از لطف نیست. احیا دروازه های هشت گانه تبریز، احیا خانه های تاریخی چون امیرنظام، کوزه کنانی یا همان مشروطه، کلکته چی، شربت اوغلو و غیره، ساماندهی مقبره الشعرا و ربع رشیدی و اخیرا هم احیا مجموعه باغشمال و سایر مجموعه ها به گوش می رسد که حائز اهمیت است و نباید از تلاش دلسوزان میراث فرهنگی و شهرداری ها و سایر نهادها غافل شد.
اما مهمترین مساله، غفلت در موضوع حفظ آثار تاریخی و میراث فرهنگی است که باید همه در قبال این موضوع نگران و مسئول باشیم. شما فکر کنید اگر الان ازآثاری که کاملا از بین رفته اند و نام برده شدند، مجموعه زیبای باغشمال سالم و سروسامان دهی شده در اختیار گردشگران قرار می گرفت و مردم در کنار کاخ های زیبای متنوع و چهار طبقه با خانواده و دوستان اوقات خود را سپری می کردند، چه حسی داشتیم؟ و یا میهمانان خود را برای بازدید به تالار ارک می بردند و یا در مقابل شمس العماره ایستاده و تعریف می کردند که روزگاری در اینجا بالون هوا می کردند! چه لذت وحسی داشت؟ متاسفانه باید هزاران تاسف و افسوس خورد که این همه آثار تاریخی با معماری منحصر بفرد یک شهر به سادگی آب خوردن و سهل انگاری برخی نامسئولان ضدفرهنگ در طول همین هشتاد سال اخیر تخریب شده و امروز وجود خارجی ندارند. چرا باید استادیوم در محل تاریخی و معماری بی نظیر و میراث فرهنگی ساخته می شد؟ این در حالی است که زمین های مناسبی در اطراف تبریز و یا همین باغشمال وجود داشت و می توانستند در همین زمین های مارالان و یا لاله که آن زمان بایر هم بودند، استادیوم بسازند.
وقتی به عمق فاجعه روی داده متمرکز می شویم به درستی درک می کنیم که احتمالا عمدی صورت گرفته است و گرنه هیچ بنی بشری در هیچ جای دنیا نمی تواند چنین سازمان یافته، بناهای تاریخی یک شهر را بدین اندازه و وسعت قلع و قمع کند. حال خدا کند ما اشتباه فکر می کنیم و این مدل تخریب به نیت این بوده که آبادانی صورت پذیرد ولی هیچوقت منطق این برداشت و حسن نیت را قبول نمی کند.
بمب ساعتی یا همان گاز کشی به بازار تاریخی و جهانی تبریز
با این حال و درد دل به موضوع اصلی می رسیم. چند سالی می شود که برخی از بازاریان محترم تبریز به دنبال گاز کشی به بازار تاریخی تبریز هستند و آن هم موضوعی است که در این سه سال اخیر سرعت گرفته و با مراجعات و نامه نویسی به ادارات مربوطه از جمله استانداری، اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی آذربایجانشرقی، دفتر نماینده ولی فقیه و امام جمعه محترم تبریز و اداره گاز استان و غیره خواستار گاز کشی به این بنای جهانی را دارند.
در نگاه اول شاید این خواسته طبیعی زیاد مشکلی نداشته باشد و حق استفاده از منابع طبیعی و نعمت گاز برای همه مردم کشور یکسان و محفوظ می باشد ولی تبعات منفی و خطرات متعدد این موضوع به قدری خطرناک است که حتی تجسم آن خواب را از چشمان انسان دلسوز و علاقه مند به آثار باستانی و فرهنگی می ستاند.
بمب ساعتی گاز کشی به مجموعه بازار تاریخی تبریز در مرحله اول این سازه بی نظیر و جهانی را از لیست جهانی یونسکو خارج می کند که قطعا از یادمان نمی رود که پروسه وارد کردن نام بازار بزرگ تبریز به لیست جهانی یونسکو چندین سال طول زمان برد و زحمات زیادی برای آن کشیده شد. در مرحله دوم چون 95 درصد از بازار بزرگ تبریز سرپوشیده می باشد و به همین نام یعنی بزرگترین بازار سرپوشیه جهان شهره است، با کوچکترین نشتی می تواند خدای ناکرده با خاک یکسان شود و این موضوعی است که به نظر می رسد گازکشی به بازار تبریز از آن دسته کارهای سازمان یافته برای نابودی آن است و هیچ عقل سلیمی حاضر به این عملیات نامبارک نیست.
استاندار: موضوع باید کارشناسی شود
حال با توجه به موضوع و نگرانی قشر فرهنگ دوست تبریز مذاکرات بازاریان بین مثلث استانداری، میراث فرهنگی و اداره گاز در حال انجام است.
استاندار محترم آذربایجان شرقی در این مورد تأکید کرده و گفته است: سیاست مدیریت استان مبتنی بر پشتیبانی از بازار است. به اقدامات نمایشی، اعتقادی نداریم و معتقدیم تصمیمات باید اصولی، پایدار و در راستای توسعهٔ و ثبات اقتصادی اتخاذ شوند. مذاکرات لازم با وزیر میراث فرهنگی انجام شده و این موضوع بهطور ویژه در حال پیگیری است.
سرمست با اشاره به پیشینه درخشان مردم خطه تبریز در تحولات کشور، گفت: از دوران مشروطه تاکنون، آذربایجان همواره در عرصههای تاریخی، اجتماعی و اقتصادی تأثیرگذار بوده و بازار تبریز یکی از مهمترین نمادهای این اثرگذاری است. باید با تلفیق شیوههای سنتی و فناوریهای نوین، بازار تبریز را به نمایشگاهی دائمی و برندی جهانی تبدیل کنیم.
پایگاه جهانی بازار تبریز: یونسکو مخالف گازکشی است
از سویی دیگر رئیس پایگاه جهانی بازار تبریز درباره مسئله بحثبرانگیز گازکشی در این میراث جهانی، با تاکید بر اینکه چنین اقدامی در تضاد با ضوابط یونسکو است و امکان دارد جایگاه جهانی این بازار را به خطر اندازد، گفت: تصمیم نهایی در اینباره باید توسط وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و در سطح وزارتخانه گرفته شود.
رئیس پایگاه جهانی بازار تبریز اظهار کرد: بحث گازکشی به بازار تبریز، فقط یک مسئله فنی نیست، یک چالش فرهنگی، امنیتی و بینالمللی هم است. اگر این اتفاق بیفتد، جایگاه جهانی بازار ممکن است به خطر بیفتد. خطر انفجار، آتشسوزی یا حتی آسیب در زمان زلزله و بحرانهای دیگر وجود دارد. تصمیم در این سطح به هیچ وجه در حیطه اختیار ما در استان آذربایجان شرقی نیست و باید در سطح وزارتخانه اتخاذ شود.
او با اشاره به پیچیدگیهای اجرایی طرح گازکشی در بازار تبریز، اظهار کرد: گفته میشود هیأت امنای بازاراین درخواست را دوباره با استانداری آذربایجان شرقی درمیان گذاشته است، اما هنوز معلوم نیست این هیأت امنا دقیقاً چه کسانی هستند. هر کسی در تیمچه یا سرای خود فعالیت میکند و انسجام مدیریتی واحدی وجود ندارد. ما هم فقط نظرات کارشناسی را منتقل کردهایم.
زواری در بخش دیگری از سخنانش به نظر یونسکو اشاره کرد و گفت: یونسکو در تمام آثار ثبتشده جهانی تاکید کرده است که هیچگونه عنصر خطرزایی از جمله گاز، مواد اشتعالزا یا هر عاملی که منجر به انفجار، آتشسوزی یا آسیب در شرایط بحرانی شود، نباید وارد عرصههای میراث جهانی شود. حتی اگر از گاز به صورت محدود هم استفاده شود، باز هم خلاف تعهدات بینالمللی است.
زواری تأکید کرد: در حال حاضر، تصمیمگیری درباره این موضوع در سطح وزارتخانه است. ما نه اختیار داریم، نه امکان داریم که در استان تصمیم نهایی را بگیریم. مسئولیت این تعهد بینالمللی بر عهده مقامات ارشد وزارت است. ما فقط میتوانیم پیشنهاد و نظر کارشناسی بدهیم و منتظر باشیم که در سطح بالا در وزارت میراث فرهنگی در این باره جمعبندی کنند.
نتیجه و جمع بندی
با توجه به اهمیت موضوع به نظر می رسد طرح گازکشی به بازار یک موضوعی است که باید کارشناسانه و دلسوزانه حل و فصل شود و از سویی با توجه به آثار تاریخی مشابه در کشورهای توریست پذیر می توان از تجربه آن کشورها استفاده کرد.
مثلا کشورهمسایه ترکیه با اشتراکات فرهنگی و معماری یک بازار بزرگ (اوست اورتولو چارشی) با گردشگران میلیونی، چه تدابیری برای سیستم گرمایش به خصوص پخت و پز در رستوران های متعدد استفاده می کند و حال با تحقیق درموضوع بازار تبریز، نود درصد خواهان گازکشی، رستوران های داخل بازارهستند و طبیعتا در بازارهای ترکیه رستوران های فراوانی هم وجود دارد باید دید آنها این مشکل را چگونه حل کرده اند.
نتیجه اینکه باید نگران موضوع گازکشی شد و اگر خدای ناکرده مجوزی با سیستم کدخدامنشی مسئولان برای گازکشی به بازار تاریخی تبریز صادر شود آن موقع باید فاتحه بازار تبریز را بخوانیم و همانند شمس العماره ها، تالار ارک ها، شازدا باغی ها ووووها در کتاب ها و اسناد و خاطره ها دنبال تعریف و تجسم از بازار تاریخی و جهانی تبریز باشیم.
